Olej kokosowy – co mówi o nim nauka?

Niemal każdy, kto choć trochę interesuje się tematem zdrowego odżywiania, szybko spotyka się z olejem kokosowym oraz ze wszystkimi pochwałami i wątpliwościami, jakie tyczą się jego kwestii. Produkt ten kilka lat temu zdobył ogromną popularność, jako najzdrowszy tłuszcz. Przez liczne grono zwolenników, używany był do smażenia, pieczenia i jako kosmetyk. Obecnie pojawiają się znaczne wątpliwości dotyczące tego typu produktu i jego rzeczywistego wpływu na zdrowie organizmu.

Z czego wynikają obecne wątpliwości?

Olej kokosowy z dobrego i sprawdzonego źródła jest produktem w 100% naturalnym. Nierzadko na sklepowych półkach znaleźć można tego rodzaju tłuszcz oznaczony certyfikatami ekologiczności. Nie ulega wątpliwości, że jest to produkt nieprzetworzony, bez chemicznych dodatków i zbędnych wypełniaczy.

Tłuszcze pochodzenia roślinnego cenione są ze względu na bogactwo nienasyconych kwasów tłuszczowych. Wyjątkowo dużo NNKT znajduje się między innymi w oliwie z oliwek. Olej kokosowy różni się jednak zasadniczo od swoich roślinnych krewnych. Jego skład chemiczny jest bardziej analogiczny do zwierzęcego smalcu niż do oliwy czy oleju kokosowego. 92% kwasów tłuszczowych zawartych w nim, stanowią bowiem nasycone kwasy tłuszczowe. Właśnie z tego powodu niedługo po wielkim “boom” na olej kokosowy, pojawiło się wiele głosów przeciwko. Niektóre badania donosiły nawet, że olej kokosowy bardzo negatywnie wpływa na poziom cholesterolu i sprzyja rozwojowi chorób układu krążenia – byłoby to działanie analogiczne do większości tłuszczów zwierzęcych, których ilość w zdrowej diecie powinna być bardzo ograniczona.

Jak wygląda faktyczna sprawa z olejem kokosowym?

W celu określenia wpływu oleju kokosowego na zdrowie człowieka, przeprowadzono wiele badań, które miały na celu rozwiać wszelkie wątpliwości jego dotyczące. Obecny stan wiedzy jasno pokazuje, że skład oleju z kokosa znacząco różni się od szkodliwych tłuszczy zwierzęcych. Zdecydowana większość zawartych w nim nasyconych kwasów tłuszczowych, należy do MCT – kwasów średniołańcuchowych. Te związki chemiczne na pierwszy rzut oka przypominają nasycone kwasy długołańcuchowe, ale ich wchłanianie i wykorzystanie w organizmie człowieka łudząco przypomina procesy, jakim podlegają kwasy krótkołańcuchowe. Oznacza to, że nie powodują one odkładania się tłuszczu w tkankach i gromadzeniu “złego” cholesterolu LDL. Są natomiast bezpośrednio wykorzystywane jako surowiec energetyczny.

Podsumowując, olej kokosowy nie powinien być utożsamiany z tłuszczami zwierzęcymi, gdyż nie wywołuje w organizmie efektów szkodliwych. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że olej nadal pozostaje tłuszczem – jego spożycie musi podlegać restrykcjom zarówno w diecie redukcyjnej, jak i w codziennym, zrównoważonym jadłospisie.

Food obraz autorstwa freepik - www.freepik.com

Cała prawda o oleju kokosowym

Jeszcze kilka lat temu olej kokosowy przeżywał swoje “5 minut sławy”. Uważany był wtedy za idealny tłuszcz wspomagający utrzymanie dobrej kondycji, zdrowia i szczupłej sylwetki. Zwolennicy określili go mianem najzdrowszego tłuszczu, a jego popularność stanowiła zagrożenie dla zaufanej i stosowanej od lat oliwy z oliwek. Dziś jednak spotkać można się z wieloma opiniami zupełni przeciwnymi. Niektórzy uważają nawet, że olej z kokosa jest niemal równie szkodliwy jak tłuszcze zwierzęce, typu smalec.

Skąd takie wątpliwości?

Olej kokosowy to tłuszcz roślinny. Różni się on jednak znacząco od produktów zaliczanych do tej kategorii. Jego odmienność polega na składzie chemicznym. Aż 92% tłuszczów w nim zawartych stanowią nasycone kwasy tłuszczowe. Składniki te uważane są za głównych sprawców, wywołujących choroby cywilizacyjne, na czele z chorobami układu krążenia. Właśnie nagłośnienie owego “niechlubnego” składu oleju kokosowego sprawiło, że nawet wśród znawców dietetyki i zdrowego odżywiania pojawiło się wiele kontrowersji i sporów.

Skład chemiczny a faktyczny wpływ na organizm

Nie ulega wątpliwości, że olej kokosowy bogaty jest w nasycone kwasy tłuszczowe. Aby właściwie określić jego wpływ na organizm, trzeba jednak zdawać sobie sprawę, z tego, że również ta grupa związków chemicznych nie jest jednolita. Nasycone kwasy tłuszczowe zawarte w tłuszczach zwierzęcych cechują się długim łańcuchem. Tymczasem w oleju kokosowym zdecydowaną przewagę mają łańcuchy średniołańcuchowe. Takie zmniejszenie wielkości cząsteczek tłuszczów znacząco modyfikuje procesy, jakimi ulegają one w organizmie człowieka. Wchłanianie w jelicie cienkim oraz transport do komórek staje się w tym przypadku zdecydowanie bardziej analogiczny do małych kwasów krótkołańcuchowych, uznawanych za istotny składnik zdrowej diety.

Taka analiza pozwala stwierdzić, że spożywanie oleju kokosowego nie powoduje radykalnych skoków “złego” cholesterolu LDL. Nie wpływa również negatywnie na odkładanie tkanki tłuszczowej w organizmie, oczywiście przy spożywaniu go w rozsądnych i kontrolowanych ilościach. Dodatkowo może stanowić w diecie źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – posiada prekursory witaminy A oraz duże ilości witaminy E.

Czy olej kokosowy przyspiesza metabolizm?

Olej kokosowy uznawany jest przez niektórych za środek wspomagający odchudzanie. Przy wysnuwaniu takich wniosków należy jednak zachować dużą ostrożność. Średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe są bardzo szybko wchłaniane w organizmie człowieka i wykorzystywane bezpośrednio jako źródło energii. Zasadniczo nie jest gromadzony w postaci tkanki tłuszczowej. Jednak pamiętać należy, że każdy nadmiar energetyczny powoduje odkładanie się komórek adipocytów. Nie zaleca się zatem nadmiernego spożywania oleju kokosowego, w nadziei na usprawnienie procesu odchudzania.

Spa obraz autorstwa freepik – www.freepik.com

Olej kokosowy – od składu chemicznego do zastosowania

Olej kokosowy – kontrowersyjny skład chemiczny

Olej kokosowy posiada niemal tyle samo zwolenników, ile przeciwników (https://www.bee.pl/9260-kokos). Co więcej zdania na jego temat są nierzadko niezwykle radykalne – w jedną lub w drugą stronę. Aby dojść do właściwych wniosków, wystarczy jednak dokładnie przeanalizować jego skład chemiczny.

Olej kokosowy składa się w około 90% z nasyconych kwasów tłuszczowych. Fakt ten wykorzystywany jest przez jego przeciwników. Twierdzą oni, że rażąca przewaga tego rodzaju związków chemicznych sprawia, że olej kokosowy przyczynia się do wzrostu poziomu cholesterolu LDL oraz wywołuje choroby układu krążenia, na czele z miażdżycą.

Jednak dokładniejsze badania dowodzą, że ponad połowa kwasów tłuszczowych w oleju kokosowym posiada łańcuchy średniej długości, podczas gdy tłuszcze zwierzęce cechują się występowaniem tłuszczy długołańcuchowych. Kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe – MCT ulegają w organizmie zupełnie innym przemianom niż wyżej wymienione tłuszcze zwierzęce. Ich wchłanianie zachodzi w jelicie cienkim bezpośrednio do żyły wrotnej. Pomija się tu cały proces tworzenia chylomikronów, jakiemu ulegają kwasy długołańcuchowe. MCT wykorzystywane są w organizmie jako bezpośrednie źródło energii. Nie kumulują się w postaci tkanki tłuszczowej i nie powodują wzrostu “złego” cholesterolu LDL.

Olej kokosowy w zdrowej diecie

Olej z kokosa nie wpływa na organizm negatywnie, w kwestii chorób układu krążenia. Bogaty jest w witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – stanowi źródło witaminy K i E oraz zawiera duże ilości prekursorów witaminy A. Dodatkowo zawiera fitosterole, na czele z sitosterolem. Substancje te wpływają korzystnie na rozbudowę tkanki mięśniowej. Dodatkowo zmniejszają ryzyko rozwoju choroby miażdżycowej oraz choroby wieńcowej.

Nie ulega wątpliwości, że olej kokosowy posiada właściwości zdrowotne, a jego spożycie może wywołać korzystne skutki dla organizmu. Jest to produkt naturalny, nierzadko oznaczony certyfikatem ekologiczności. Jego wzrastająca dostępność sprawia również, że staje się on coraz lżejszy dla portfela. Przy tych wszystkich zaletach należy jednak pamiętać, że olej kokosowy cały czas pozostaje tłuszczem – i to takim, który nie dostarcza organizmowi NNKT. Cechuje się bardzo wysoką kalorycznością, dlatego jego spożycie powinno być kontrolowane i ograniczone.

Olej kokosowy jako kosmetyk

Olej kokosowy polecany jest jako naturalny kosmetyk do ciała. Bardzo korzystne efekty nawilżające i odżywiające wywołują regularnie stosowane maski na włosy z oleju. Wiele kobiet chwali ten produkt także jako doskonały do nawilżania całego ciała, w tym twarzy. W tym przypadku jest to jednak kwestia bardzo indywidualna, gdyż u niektórych olej może powodować zatykanie porów i być “zbyt ciężki” dla delikatnej skóry.

Food obraz autorstwa timolina - www.freepik.com